Samotność seniorów będzie jednym z największych wyzwań najbliższych lat

Samotność seniorów będzie jednym z największych wyzwań najbliższych lat

Kiedy mówi się o starzeniu społeczeństwa, najczęściej pojawiają się tematy emerytur, ochrony zdrowia czy opieki medycznej. To ważne kwestie, ale istnieje jeszcze jeden problem, który przez długi czas pozostawał w cieniu.

To samotność.

W najbliższych latach liczba osób starszych w Polsce będzie rosła, a wraz z nią będzie przybywać seniorów, którzy większość dnia spędzają bez regularnego kontaktu z drugim człowiekiem.

Dla wielu rodzin będzie to jedno z największych wyzwań związanych z opieką nad starzejącymi się rodzicami.

Polska się starzeje

Prognozy demograficzne wskazują, że udział osób starszych w społeczeństwie będzie systematycznie wzrastał.

Jednocześnie:

• rodzi się mniej dzieci,

• rodziny są mniejsze niż kiedyś,

• coraz więcej osób mieszka samotnie,

• dzieci często mieszkają daleko od swoich rodziców.

W praktyce oznacza to, że liczba seniorów będzie rosła szybciej niż liczba osób, które mogą zapewnić im codzienne wsparcie.

Samotność nie oznacza tego samego co mieszkanie samemu

Warto rozróżnić dwa pojęcia.

Można mieszkać samemu i nie czuć się samotnym.

Można również mieszkać z rodziną, a mimo to doświadczać samotności.

Samotność pojawia się wtedy, gdy człowiek ma poczucie braku bliskich relacji, rozmowy, zainteresowania i obecności innych ludzi.

W przypadku seniorów problem często narasta stopniowo i przez długi czas pozostaje niezauważony.

Dlaczego osoby starsze są szczególnie narażone na samotność?

Powodów jest wiele.

Przejście na emeryturę

Dla wielu osób zakończenie pracy oznacza utratę codziennych kontaktów społecznych.

Nagle znikają współpracownicy, rozmowy i rutyna dnia.

Wyprowadzka dzieci

Naturalnym etapem życia jest usamodzielnienie się dzieci.

Problem pojawia się wtedy, gdy rodzice zostają sami, a kontakty ograniczają się do okazjonalnych telefonów i wizyt.

Śmierć współmałżonka

To jeden z najczęstszych powodów głębokiej samotności seniorów.

Po utracie partnera wiele osób traci również najważniejszego rozmówcę i towarzysza codzienności.

Problemy zdrowotne

Ograniczona mobilność sprawia, że coraz trudniej uczestniczyć w życiu społecznym.

Niektórzy seniorzy zaczynają wychodzić z domu coraz rzadziej, aż stopniowo izolują się od świata.

Jak samotność wpływa na życie seniora?

Wiele osób uważa samotność za problem emocjonalny.

W rzeczywistości jej skutki są znacznie szersze.

Osoby starsze doświadczające długotrwałej samotności częściej:

• wycofują się z aktywności społecznych,

• tracą motywację do działania,

• zaniedbują codzienne obowiązki,

• mają gorsze samopoczucie,

• odczuwają brak sensu i celu.

Dlatego coraz częściej mówi się o samotności jako jednym z ważnych problemów zdrowia publicznego.

Problem, którego często nie zauważa rodzina

Najtrudniejsze jest to, że samotność rzadko pojawia się nagle.

Najczęściej rozwija się stopniowo.

Senior:

• coraz rzadziej wychodzi z domu,

• ogranicza kontakty ze znajomymi,

• mniej chętnie rozmawia,

• przestaje angażować się w dawne zainteresowania.

Ponieważ zmiany następują powoli, rodzina często zauważa problem dopiero po wielu miesiącach.

Czy codzienny telefon wystarczy?

Telefon ma ogromne znaczenie.

Dla wielu seniorów jest najważniejszym punktem dnia.

Jednak krótka rozmowa nie zawsze rozwiązuje problem samotności.

Osoby starsze potrzebują:

• regularnego kontaktu,

• poczucia bycia ważnym,

• rozmowy o codziennym życiu,

• zainteresowania ich sprawami.

Czasami ważniejsza od długości rozmowy jest jej regularność i autentyczne zaangażowanie.

Dlaczego problem będzie narastał?

Zmiany demograficzne są nieuniknione.

Coraz więcej rodzin funkcjonuje w modelu:

• rodzice mieszkają w małym mieście,

• dzieci pracują w dużym mieście,

• wnuki mają własne obowiązki,

• wspólne spotkania odbywają się kilka razy w roku.

Nie oznacza to braku miłości czy troski.

Oznacza jedynie, że tradycyjny model codziennego wsparcia rodzinnego staje się coraz trudniejszy do utrzymania.

Jak można przeciwdziałać samotności seniorów?

Nie istnieje jedno rozwiązanie.

Pomocne mogą być:

• regularne rozmowy,

• częstszy kontakt z rodziną,

• aktywność społeczna,

• lokalne inicjatywy dla seniorów,

• spotkania z innymi ludźmi,

• budowanie codziennej rutyny.

Najważniejsze jest jednak to, aby senior nie pozostawał przez większość czasu bez kontaktu z drugim człowiekiem.

Co mogą zrobić dorosłe dzieci?

Jeżeli masz starszych rodziców, warto już dziś zastanowić się:

• Jak często ze sobą rozmawiacie?

• Czy rodzic ma regularny kontakt z innymi ludźmi?

• Czy utrzymuje dawne znajomości?

• Czy ma codzienne aktywności poza domem?

• Czy nie mówi coraz częściej o samotności?

Takie pytania pomagają zauważyć problem, zanim stanie się naprawdę poważny.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego samotność seniorów staje się coraz większym problemem?

Wpływają na to zmiany demograficzne, starzenie się społeczeństwa, mniejsze rodziny oraz migracje dzieci do większych miast.

Czy mieszkanie samemu oznacza samotność?

Nie. Samotność dotyczy poczucia braku relacji i kontaktów społecznych, a nie wyłącznie miejsca zamieszkania.

Jak rozpoznać samotność u osoby starszej?

Sygnałami mogą być wycofanie społeczne, ograniczenie aktywności, pogorszenie nastroju oraz częste narzekanie na brak kontaktu z ludźmi.

Jak pomóc samotnemu seniorowi?

Najważniejsze są regularne rozmowy, zainteresowanie codziennym życiem oraz wspieranie aktywności społecznej.

Czy problem samotności seniorów będzie się nasilał?

Wszystko wskazuje na to, że wraz ze starzeniem się społeczeństwa będzie to jedno z najważniejszych wyzwań społecznych najbliższych dekad.

Podsumowanie

Starzenie się społeczeństwa to nie tylko kwestia emerytur, ochrony zdrowia czy opieki medycznej. To również wyzwanie związane z relacjami międzyludzkimi.

Coraz więcej seniorów będzie mieszkało samodzielnie, a coraz mniej rodzin będzie mogło zapewnić codzienny kontakt i obecność.

Dlatego rozmowa, zainteresowanie i regularny kontakt z drugim człowiekiem mogą stać się jednymi z najcenniejszych form wsparcia dla osób starszych w nadchodzących latach.